Độ hoàn màu (CRI) là gì và Tại sao nó lại quan trọng?

Dù bạn có biết thuật ngữ "độ hoàn màu" (CRI) hay không, cái tên này cũng phần nào giúp bạn hiểu được nó là gì. Độ hoàn màu là khả năng tái tạo màu sắc của ánh sáng nhân tạo. Nếu ánh sáng phát ra quá xanh hoặc quá vàng, các vật thể dưới ánh sáng đó sẽ bị biến đổi màu sắc không chính xác. Chắc hẳn ai cũng từng là nạn nhân của ánh sáng kém chất lượng này trong nhà vệ sinh công cộng hay đèn đường.

Các loại đèn huỳnh quang, đèn compact và đèn HPS thường gặp vấn đề này vì có điểm CRI thấp. Rất may, công nghệ đèn LED hiện đại đã được cải tiến và giờ đây có thể hiển thị màu sắc rõ nét, chính xác. Bạn chỉ cần chọn một bóng đèn có điểm CRI phù hợp với nhu cầu của mình.

Khi màu sắc của một vật thể được "hiển thị", điều đó có nghĩa là ánh sáng làm cho màu sắc của vật thể xuất hiện như thế nào.

CRI là gì?‎

Độ hoàn màu (CRI) là thang điểm từ 0 đến 100, đánh giá khả năng của nguồn sáng nhân tạo trong việc hiển thị chính xác màu sắc.

• Điểm số 100 cho thấy ánh sáng hiển thị màu sắc chính xác nhất, như dưới ánh sáng ban ngày tự nhiên.
• ‎Trên 90 là đặc biệt, hiển thị màu sắc chính xác hoặc gần như chính xác như ánh sáng ban ngày.
• ‎Từ 80 đến 90 là một phạm vi tốt, giúp màu sắc hiển thị khá chính xác. Nhiều bóng đèn LED mới hiện nay đã đạt được xếp hạng này, trong đó có đèn của POTECH.
• ‎Khi chỉ số giảm xuống dưới 70, ánh sáng làm cho màu sắc ngày càng kém chính xác hơn đối với mắt người. Điểm số dưới 50 sẽ hiển thị màu sắc khá không chính xác.

‎Biểu đồ Chỉ mục Độ hoàn màu
0	10	20	30	40	50	60	70	80	90	100
‎Tệ						‎Tốt‎			‎Tuyệt vời‎

Độ hoàn màu hoạt động như thế nào?‎

Màu sắc mà chúng ta thấy là kết quả của quang phổ ánh sáng nhìn thấy được. Mặt trời phát ra ánh sáng chứa các bước sóng màu đỏ, cam, vàng, xanh lá cây, xanh dương và tím. Khi ánh sáng mặt trời chiếu vào một vật thể, vật thể sẽ hấp thụ một số bước sóng và phản xạ lại những bước sóng mà nó không hấp thụ. Màu sắc phản xạ này là màu mà vật thể hiển thị với mắt chúng ta. Ví dụ, một cái cây hấp thụ tất cả các màu trừ màu xanh lá cây, vì thế nó xuất hiện màu xanh lá cây với mắt chúng ta. Tương tự, một quả táo đỏ xuất hiện màu đỏ vì nó không hấp thụ bước sóng màu đỏ.

Một bóng đèn có chỉ số CRI cao sẽ chứa các bước sóng màu tương tự hoặc gần giống với ánh sáng mặt trời, do đó màu sắc sẽ được hiển thị chính xác hơn. Ngược lại, bóng đèn trắng có chỉ số CRI thấp hơn thường thiếu hoặc không thể tái tạo chính xác các bước sóng màu đỏ, cam hoặc vàng.

‎CRI và đèn LED‎

Trong khi bóng đèn sợi đốt và halogen thường có điểm CRI hoàn hảo, đèn LED đã gặp khó khăn trong việc bắt kịp vì vấn đề với đầu hồng ngoại của quang phổ. Rất may, kể từ khi được giới thiệu vào những năm 1990, nhiều tiến bộ đã được thực hiện và hiện nay đèn LED có thể hiển thị màu sắc chính xác hơn bao giờ hết, với một số đèn đạt điểm CRI lên đến 90.

Hầu hết các đèn LED có sẵn trên thị trường hiện nay đều có điểm CRI hoàn toàn phù hợp để sử dụng tại nhà.

‎Cách đo CRI‎

Trả lời ngắn gọn:

Việc đo CRI rất phức tạp, nhưng bạn không cần phải lo lắng về điều đó. Các nhà sản xuất và bán lẻ bóng đèn sẽ cung cấp thông tin này - chỉ cần xem thông số trên sản phẩm.

Câu trả lời đầy đủ:

Theo Viện Bách khoa Rensselaer:

CRI (Chỉ số hoàn màu) được tính từ sự khác biệt về màu sắc của tám mẫu màu tiêu chuẩn do Ủy ban Chiếu sáng Quốc tế (CIE) lựa chọn (CIE 1995). Các mẫu này được chiếu sáng bởi nguồn sáng cần đo và sau đó so sánh với cách chúng xuất hiện dưới nguồn sáng tham chiếu có cùng nhiệt độ màu tương quan (CCT). Sự khác biệt trung bình về màu sắc càng nhỏ thì CRI càng cao, với giá trị tối đa là 100. Các giá trị CRI thấp hơn cho thấy một số màu có thể xuất hiện không tự nhiên khi được chiếu sáng bởi đèn đó. Ví dụ, đèn sợi đốt có CRI trên 95, trong khi đèn huỳnh quang trắng mát chỉ có CRI là 62. Tuy nhiên, đèn huỳnh quang có chứa phốt pho đất hiếm có giá trị CRI từ 80 trở lên.

Nói cách khác, CRI được tính toán bằng cách thử nghiệm 8 mẫu màu tiêu chuẩn do CIE lựa chọn. Các mẫu này được chiếu sáng dưới nguồn sáng cần đo và sau đó so sánh với cách chúng nhìn dưới một nguồn sáng có điểm số CRI hoàn hảo. Màu sắc sau đó được chấm điểm bằng cách sử dụng các phương pháp toán học phức tạp, và 8 kết quả này được tính trung bình để đạt được xếp hạng CRI. Vì quá trình này khá phức tạp, bạn chỉ cần tìm xếp hạng CRI trên bảng thông số bóng đèn trên bao bì, trang thông tin sản phẩm hoặc hỏi nhà cung cấp.

Ở một số quốc gia châu Âu, CRI được test trên 14 mẫu màu, cái tên khác thường được gọi khi độ hoàn màu được test với 8 mẫu màu là Ra. Mời bạn đọc thêm bài viết này để hiểu rõ: Sự khác biệt giữa CRI và Ra?

‎CRI quan trọng khi nào?‎

CRI cao không cần thiết cho mọi ứng dụng chiếu sáng.

CRI cao không phải lúc nào cũng cần thiết và đôi khi có thể không mong muốn, chẳng hạn trong những nơi bạn muốn ánh sáng ấm áp hoặc nhiều màu sắc mềm mại. Nếu bạn không chắc mức CRI nào phù hợp với mình, hãy xem xét mức độ quan trọng của độ chính xác màu sắc đối với không gian:

• Ở những nơi mà độ chính xác màu sắc là vô cùng quan trọng (như bệnh viện, cửa hàng in ấn, studio, trang phục, phòng trưng bày, bảo tàng, v.v.), chọn bóng đèn có CRI từ 90 trở lên.
• Đối với đèn hộ gia đình trung bình hoặc văn phòng tiêu chuẩn, CRI từ 70 đến 89 là hoàn toàn phù hợp. Tùy thuộc vào mục đích của căn phòng, bạn thậm chí có thể sử dụng bóng đèn với CRI thấp hơn 60 để đạt được bầu không khí mong muốn.
• Với CRI từ 50 trở xuống, ánh sáng sẽ bắt đầu hiển thị màu sắc theo cách không tự nhiên với mắt người.

Mẹo: Nếu bạn hoặc một thành viên trong gia đình trên 65 tuổi, bóng đèn có xếp hạng CRI cao có thể giúp cải thiện khả năng nhìn thấy xung quanh nhà.

‎Kết thúc‎

Độ hoàn màu (CRI) là thang đo đánh giá khả năng hiển thị chính xác màu sắc của nguồn sáng nhân tạo. Xếp hạng càng gần 100, bóng đèn càng hiển thị màu sắc chính xác hơn.

CRI là công cụ hữu ích để chọn bóng đèn phù hợp với nhu cầu của bạn. Mặc dù có thể hấp dẫn khi luôn chọn CRI cao, nhưng điểm số cao không cần thiết cho mọi ứng dụng:

• CRI trên 90: Lý tưởng cho những nơi yêu cầu độ chính xác màu sắc cao, như bệnh viện, phòng trưng bày, studio, v.v.
• CRI từ 70 đến 89: Được chấp nhận và phù hợp cho hầu hết các ứng dụng khác, bao gồm sử dụng trong nhà và văn phòng.
• CRI khoảng 50 và thấp hơn: Sẽ hiển thị màu sắc không tự nhiên đối với mắt người và chỉ nên dùng trong các tình huống mà điều này không gây ra vấn đề.