Chiếu sáng nhà xưởng nhỏ: hướng dẫn căn bản chọn đèn và tính lux
Nhà xưởng nhỏ, gara và hộ sản xuất trần thấp có bài toán chiếu sáng riêng: cần đủ sáng để làm việc chính xác và an toàn, nhưng vẫn phải tiết kiệm điện và không đầu tư thừa. Bài viết hướng dẫn căn bản cách chiếu sáng cho nhà xưởng nhỏ theo TCVN 7114: cần bao nhiêu lux, chọn loại đèn nào, tính nhanh số đèn, bố trí sao cho không vùng tối và không chói.
Xưởng nhỏ trần thấp cần bao nhiêu lux là đủ?
Độ rọi mục tiêu tùy loại công việc, theo TCVN 7114-1:2008. Kho và lối đi cần khoảng 100 tới 150 lux, khu gia công thô và đóng gói 200 tới 300 lux, khu sản xuất và lắp ráp chung khoảng 300 tới 500 lux, còn khu lắp ráp chi tiết, kiểm tra sản phẩm hay xưởng may cần 500 tới 750 lux. Xác định con số này trước là bước quan trọng nhất, vì mọi tính toán về sau đều dựa vào nó. Tham khảo tiêu chuẩn ánh sáng nhà xưởng.
Nên chọn loại đèn LED nào cho xưởng nhỏ trần dưới 6 đến 8m?
Với xưởng nhỏ, tên gọi lowbay hay highbay chỉ là quy ước thương mại; điều quyết định thật là góc chiếu đủ rộng và quang thông đủ cho diện tích. Trần thấp nên ưu tiên đèn góc rộng 120 độ để ánh sáng tỏa đều và không chói ở tầm gần. POTECH cung cấp một dải đèn LED nhà xưởng hợp nhu cầu này.
Đèn LED high bay công suất nhỏ
Dòng high bay dùng được cho xưởng nhỏ có trần từ khoảng 5m trở lên, tạo ít nhiệt và chịu bụi tốt, dùng chip LED và bộ tản nhiệt nhôm để giữ nhiệt độ chip thấp. Với xưởng nhỏ, các mức công suất thấp như đèn LED nhà xưởng HBL 60W và HBL 80W thường đã đủ dùng.
Đèn LED UFO
Đèn UFO có kiểu dáng tròn gọn, dùng chip LED SMD, tản nhiệt liền vỏ với rãnh đối lưu khí, cấp bảo vệ IP65. Đây là lựa chọn linh hoạt cho xưởng nhỏ diện rộng cần lắp nhanh.
Đèn LED low bay và đèn tuýp cho trần rất thấp
Với trần rất thấp dưới 5m, khu lắp ráp nhẹ hoặc văn phòng xưởng, đèn LED low bay và đèn tuýp LED công nghiệp cho góc chiếu rộng, tránh chói khi làm việc ở tầm gần, và dễ thay cho đèn huỳnh quang cũ.
Đèn pha LED cho khu ngoài và sân bãi
Đèn pha LED dùng chiếu sân, lối ra vào và khu ngoài xưởng, vỏ nhôm và kính cường lực, cấp bảo vệ IP66 chịu được mưa nắng. Đây là phần bổ sung cho hệ đèn trong nhà.
Cách tính nhanh số lượng đèn theo diện tích xưởng?
Công thức bỏ túi cho chủ xưởng: tổng lumen cần = độ rọi mục tiêu (lux) nhân diện tích (m2), rồi chia cho hệ số bảo trì khoảng 0,8 để bù bụi bám theo thời gian. Lấy tổng lumen chia cho quang thông một bộ đèn là ra số đèn cần dùng. Ví dụ xưởng cơ khí 100m2 cần 300 lux thì tổng lumen khoảng 300 x 100 chia 0,8, tức chừng 37.500 lm; nếu mỗi đèn 12.000 lm thì cần khoảng 3 tới 4 bộ. Đây là ước lượng sơ bộ; cách tính đầy đủ có thêm hệ số sử dụng nằm ở bài tính toán số lượng đèn LED cho nhà xưởng.
Chọn nhiệt độ màu CCT và CRI thế nào cho xưởng gia công?
Khu sản xuất thường chọn nhiệt độ màu 5000 tới 5700K cho ánh sáng trắng gần ban ngày giúp tỉnh táo, khu kiểm tra và hành chính có thể dùng 4000K trung tính; tránh trên 6000K vì dễ mỏi mắt khi làm lâu. Về chỉ số hoàn màu, xưởng thường cần CRI từ 80, còn khu kiểm tra chất lượng, may mặc hay in ấn cần từ 90 để nhận diện màu chính xác. Chi tiết ở bài nhiệt độ màu CCT là gì.
Bố trí đèn sao cho không có vùng tối và không chói mắt?
Nguyên tắc bố trí đều: khoảng cách giữa hai đèn gọi là S, thì đèn ngoài cùng nên cách tường khoảng S chia 2. Giữ khoảng cách này trong khoảng 1 tới 1,2 lần chiều cao treo để tránh vùng tối giữa các đèn. Đặt đèn theo lưới đều thay vì dồn về giữa, và tránh treo quá thấp ngay trên đầu người làm để không gây chói. Với xưởng nhỏ, một lưới 2x2 hoặc 2x3 đều thường cho độ đồng đều tốt.
Làm sao chiếu sáng đủ mà vẫn tiết kiệm điện?
Nếu xưởng còn dùng đèn huỳnh quang, cao áp sodium hay metal halide, chuyển sang LED là cách tiết kiệm nhanh nhất vì hiệu suất phát quang cao hơn hẳn, cắt thẳng công suất tiêu thụ. Ngoài ra, lắp cảm biến cho khu ít người qua lại, tận dụng ánh sáng tự nhiên qua cửa mái, và chia mạch theo khu để chỉ bật nơi đang làm việc. Thiết kế đủ lux, không dư đèn, cũng chính là tiết kiệm.
Gara ô tô và xưởng cơ khí nhỏ khác gì về ánh sáng?
Gara ô tô cần ánh sáng đều để nhìn màu sơn và chi tiết máy, nên ưu tiên CRI cao và tránh bóng đổ khi cúi vào khoang máy, thường dùng đèn góc rộng bố trí dày. Xưởng cơ khí nhỏ chú trọng độ rọi cao tại bàn máy và khu gia công, có thể tăng đèn cục bộ tại vị trí thao tác. Cả hai đều nên chọn đèn chịu bụi tốt và bố trí tránh chói ngược vào mắt thợ.
Xưởng nhỏ cần đèn có chỉ số IP và IK nào?
Cấp bảo vệ IP (theo IEC 60529) cho biết đèn chống bụi và nước tới đâu: xưởng khô trong nhà dùng IP20 tới IP40 là đủ, khu ẩm bụi hoặc có rửa sàn nên chọn IP65 trở lên, khu ngoài trời IP66. Với nơi có xe nâng hoặc dễ va chạm, để ý thêm chỉ số IK (theo IEC 62262) để đèn chịu va đập, tránh nứt kính rồi ẩm lọt vào.
Nên tự lắp hay nhờ tư vấn thiết kế chiếu sáng?
Xưởng rất nhỏ với vài bộ đèn có thể tự tính theo công thức bỏ túi ở trên và tự lắp, miễn là đảm bảo an toàn điện. Nhưng khi cần độ rọi đồng đều, tránh chói và tối ưu số đèn, nên nhờ tư vấn thiết kế và xin bản vẽ bố trí kèm báo cáo lux trước khi mua. POTECH hỗ trợ khâu tính toán này và tư vấn chọn đèn phù hợp cho từng khu vực.
Vì sao nên chọn công nghệ đèn LED cho xưởng nhỏ?
So với đèn huỳnh quang và đèn cao áp đời cũ, đèn LED cho xưởng nhỏ nhiều lợi thế rõ: hiệu quả năng lượng cao, chi phí bảo trì thấp, độ bền cao, ánh sáng tốt giúp làm việc an toàn hơn, và dễ tích hợp cảm biến điều khiển. Xem thêm các yếu tố cần lưu ý ở bài 6 bước tính toán sơ bộ hệ thống chiếu sáng nhà xưởng.
[embed]https://www.youtube.com/watch?v=3TcsAu_vWDE[/embed]Cần tư vấn chọn đèn cho nhà xưởng nhỏ của bạn, liên hệ POTECH để được hỗ trợ kỹ thuật.