Shuji Nakamura - Cha đẻ của LED chiếu sáng

22/03/2017 Kiều Sơn Lâm

Shuji Nakamura, sinh ngày 22 tháng 5 năm 1954 tại Ikata, tỉnh Ehime, Nhật Bản, hiện là giáo sư tại Đại học California, Santa Barbara. Ông là người đứng sau phát minh mang tính cách mạng – đèn LED xanh (blue LED) – một công nghệ đã thay đổi toàn bộ ngành chiếu sáng và điện tử toàn cầu.

LED (Light-Emitting Diode) hoạt động dựa trên nguyên lý dòng điện chạy qua hai lớp bán dẫn p và n, tạo ra ánh sáng. Công nghệ này kết hợp hiệu suất phát quang cao của đèn phóng điện với chất lượng ánh sáng ổn định như đèn sợi đốt, nhưng lại tiết kiệm năng lượng và bền hơn rất nhiều.

Theo ông Jaakko Ihamuotila, Chủ tịch Hội đồng giải thưởng Thiên niên kỷ:

"Những phát kiến công nghệ của Nakamura đã thay đổi cuộc sống của hàng triệu người trên hành tinh này, cả nghèo lẫn giàu."

Khi nhận giải thưởng này, Nakamura cho biết sẽ dùng số tiền 1 triệu euro để tiếp tục đầu tư phát triển công nghệ LED. Ông khẳng định:

"LED không chỉ là công nghệ chiếu sáng. Nó còn có thể ứng dụng trong khử trùng nước, lưu trữ dữ liệu và nhiều lĩnh vực tiềm năng khác."

Từ năm 1990 đến 1999, Nakamura làm việc tại công ty Nichia ở Tokushima. Với phát minh LED xanh, Nichia nhanh chóng sản xuất hàng loạt và tung ra thị trường. Chỉ trong vòng hơn một thập kỷ, công ty này từ một cơ sở nhỏ đã trở thành tập đoàn dẫn đầu toàn cầu về sản xuất blue LED. Theo Nihon Keizai Shimbun, doanh thu từ sản phẩm này của Nichia trong năm 2005 đạt mức kỷ lục 212 tỷ yên, gấp 13 lần so với năm 1993 – khi sản phẩm lần đầu ra mắt.

Vụ kiện giữa Nakamura và Nichia không chỉ là một tranh chấp pháp lý thông thường. Nó làm dấy lên làn sóng tranh luận trong xã hội Nhật về vai trò và quyền lợi của kỹ sư, nhà phát minh trong các doanh nghiệp. Đồng thời, vụ kiện cũng buộc các công ty phải xem lại chính sách đãi ngộ và quyền sở hữu trí tuệ, vốn từng bị xem nhẹ trong văn hóa doanh nghiệp truyền thống Nhật Bản.